Pochodzenie i uzdolnienia

• Przyszła Święta była doskonale przygotowana niejako „z urodzenia”. W jej żyłach płynęła krew kilku europejskich narodów. Po matce, Józefinie Salis-Zizers, odziedziczyła szwajcarsko-południowoniemiecko-nadbałtycką krew, wśród jej przodków byli lombardzcy, wirtemberscy i inflanccy szlachcice. Pradziadek Julii – baron von Bühler – był wysokim rosyjskim urzędnikiem. Z kolei polscy przodkowie ojca, Antoniego Ledóchowskiego, brali udział w wyprawie wiedeńskiej, obradach Sejmu Czteroletniego i Powstaniu Listopadowym. Urodzenie i koligacje otwierały przed nią drzwi do europejskich elit, a fenomenalne zdolności językowe pozwalały jej wypowiadać się w językach skandynawskich.
• W krakowskim klasztorze sióstr urszulanek, dokąd wstąpiła mając 21 lat, podjęła się kształcenia i wychowywania polskich dziewcząt.
• W 1907 roku wyjechała na placówkę misyjną do Petersburga, aby zająć się pracą wychowawczą wśród młodzieży polskiej w Imperium Rosyjskim przy tamtejszej parafii św. Katarzyny i współpracować przy organizowaniu życia licznej grupy katolików, w większości Polaków. Wybuch wojny uczynił z niej „personę non grata” – była obywatelką austriacką, czyli państwa, które było w konflikcie zbrojnym z Rosją.
• Miała już wcześniej kupiony dom nad Zatoką Fińską i to był pierwszy krok Ledóchowskiej w kierunku Skandynawii. W Szwecji znalazła się, gdyż wydalona z fińskich terenów przez władze carskie, chciała być jak najbliżej swej zakonnej wspólnoty.
• W Djursolm pod Sztokholmem założyła szkołę językową dla dziewcząt, dzięki czemu nawiązała kontakty z ich rodzinami. Udzielała też gościny polskim emigrantom i politykom. „Kiedyś pan Łempicki – wspominała – poprosił, by mogło się odbyć u nas zebranie kilku panów na tematy polityczne. Spotkali się więc: Daszyński, Patek, Łempicki, jeden Fin-rewolucjonista i rabin-syjonista. Tamci pierwsi też każdy z innej partii”. Matka Ledóchowska potrafiła łączyć ludzi bardzo różnych – zależało jej na jednym: żeby pracowali zgodnie dla dobra kraju.
• Rok po przybyciu do Skandynawii zaczęła imponującą działalność odczytową na rzecz niepodległości Ojczyzny, po tym jak w marcu 1915 Główny Komitet Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce, którym kierował Henryk Sienkiewicz, poprosił ją, aby prezentowała go w Skandynawii. Zrealizowała trzy cykle odczytów – w sumie około osiemdziesięciu publicznych wystąpień – promujących Polskę. Wędrując po krajach Północy, organizowała dzieła edukacyjne i charytatywne, a po przeniesieniu szkoły języków obcych do Danii założyła pismo dla szwedzkich katolików „Solglimtar”, świetlicę dla zaniedbanych wychowawczo duńskich dzieci, dom dla polskich sierot i inne.
• Ogromnym atutem były genialne uzdolnienia lingwistyczne – matka Urszula potrafiła nauczyć się obcego języka w kilka miesięcy. Nauczyła się rosyjskiego, fińskiego, szwedzkiego, duńskiego i norweskiego. Z inteligencją i warstwami wyższymi porozumiewała się po francusku, ale podziw wzbudzał fakt, że znała języki ojczyste Skandynawów. Jej pełne pasji odczyty robiły ogromne wrażenie. „Odczyty Ledóchowskiej nie nosiły cech uczoności. W druku płowiały, traciły krasę. Natomiast w żywym słowie urastały do kształtów wizjonerskich, przykuwających. Widocznie mówiło przez nią natchnienie, rzucające na klęczki” – wspominał pisarz Ernest Łuniński, autor „Jałmużnicy”.
• Miała świadomość, jak ważne jest ukształtowanie opinii elit na temat Polski. Wśród jej kontaktów byli pisarka Ellen Key, poeta Verner von Heidenstam, noblistka Selma Lagerlöf, dyrektor Muzeum Narodowego Oscar Montelius, slawista Alfred Jensen, a w komitecie kopenhaskim: naczelny biskup ewangelicki Harald Ostenfeld, biskup katolicki Johennes von Euch oraz nadrabin kopenhaski. Doskonale współpracowała z socjalistą Ignacym Daszyńskim czy Georgiem Brandesem, żydowskim wolnomyślicielem i wielkim przyjacielem Polski.
• W ramach popularyzacji swojego kraju zainicjowała wydanie kilkujęzycznego zbioru tekstów „Polonica” (1917), w którym Ellen Key napisała esej o „Chłopach” Reymonta, zamieszczono artykuły o twórczości Matejki i Szopena, o Kościuszce i królowej Jadwidze. Wstęp napisali Duńczyk Aage Meyer Benedictsen, Norweg Jens Raabe, Szwed Alfred Jensen.

Działalność w odrodzonej Polsce

Zyskała aprobatę Kościoła dla założonego przez nią Zgromadzenia Sióstr Urszulanek Serca Jezusa Konającego, zwanych popularnie szarymi urszulankami, i wraz z siostrami rozpoczęła różnorodną działalność w szeroko pojętej dziedzinie nauczania i wychowania – ze szczególnym uwzględnieniem środowisk najuboższych i najbardziej potrzebujących.

Starała się docierać tam, gdzie dostrzegała największe potrzeby i zagrożenia – w miejsca graniczne, nie tylko w znaczeniu geograficznym. Miała szerokie kontakty ekumeniczne. Podjęła trud przechodzenia ponad podziałami narodowościowymi, społecznymi, kulturowymi czy konfesyjnymi. Potrafiła łączyć gorącą polskość z uniwersalizmem.

Była utalentowanym i doświadczonym pedagogiem. Inicjowała nowatorskie formy, m.in. wolontariat żeński do pracy wychowawczo-społecznej na Kresach Wschodnich. Wykorzystywała nowoczesne media, uruchomiła drukarnię, wydawała czasopisma, wystąpiła w Polskim Radiu, pisała powieści dla dzieci, wygłaszała prelekcje, animowała działalność organizacji religijnych.

Wspierając aspiracje pierwszego pokolenia studiujących kobiet, założyła w 1906 roku w Krakowie pierwszy na ziemiach polskich akademik dla studentek. W 1931 roku wybudowała nowoczesny dom dla studentek na warszawskim Powiślu.

Dwa lata przed śmiercią powiedziała: „Jedno miałam pragnienie – chciałam służyć Bogu i Ojczyźnie!”

Beatyfikacja, kanonizacja i dziedzictwo

• Urszula Ledóchowska umiera 29 maja 1939 roku w Rzymie w opinii świętości, a jej szczątki zostają sprowadzone do Polski dopiero w 1989 roku do Pniew, do Domu Macierzystego.
• W 1983 roku zostaje beatyfikowana w Poznaniu, zaś w 2003 roku kanonizowana w Rzymie przez papieża Jana Pawła II.
• W 2009 r. Senat RP podjął uchwałę „w sprawie uczczenia 70. rocznicy śmierci św. Urszuli Ledóchowskiej i uznania jej za wzór patriotki”.
• Dziś znana jest w wielu krajach świata. Jej imię noszą parafie, ulice, placówki oświatowo-wychowawcze w Polsce, na Litwie, w Austrii, we Włoszech, w Argentynie, Brazylii, a nawet w Tanzanii.
• Rada Miasta Pniewy i Sieradza ogłosiła ją Patronką Miasta.
• Fundacja „Zdążyć z Miłością” przyjęła św. Urszulę Ledóchowską za swoją Patronkę w dniu 26 marca 2014 roku.

„Moje życie to miłość. Miłość do Boga i miłość do bliźnich – bo jedno bez drugiego nie istnieje.”

– św. Urszula Ledóchowska